Martin over ecologisch groenbeheer: ‘Alles hangt met elkaar samen’

Het verhaal van ecologisch deskundige Martin

Wie Martin tijdens zijn werk tegenkomt, ziet misschien iemand die een rondje loopt door een park, berm of natuurgebied. Maar ondertussen let hij op veel meer dan de gemiddelde voorbijganger. Een nest in een boom, een bijzondere plantensoort of sporen van een das: voor Martin zijn het belangrijke signalen die bepalen hoe onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd.

Als ecologisch deskundige zorgt hij ervoor dat groenonderhoud en natuurbehoud hand in hand gaan.

Van hovenier naar ecologisch deskundige

Martin begon zijn loopbaan als hovenier. Tijdens zijn werk raakte hij steeds meer geïnteresseerd in de natuur achter het groen dat hij dagelijks onderhield.

"Ik wilde weten waarom bepaalde planten op de ene plek wel groeien en op de andere niet. En waarom sommige dieren juist op specifieke locaties voorkomen," vertelt hij.

Die interesse groeide uit tot een opleiding Ecologie, die hij naast zijn werk volgde. Daarna volgden aanvullende cursussen over onder andere broedvogels en ecologisch bermbeheer.

"Je leert veel uit boeken, maar uiteindelijk leer je het meeste buiten. Daar zie je hoe alles met elkaar verbonden is."

Waarom ecologische kennis steeds belangrijker wordt

Bij vrijwel iedere ruimtelijke ingreep geldt tegenwoordig een zorgplicht voor flora en fauna. Of het nu gaat om maaien, snoeien, boomverzorging of een bouwproject: er moet rekening worden gehouden met beschermde dieren, planten en leefgebieden.

Steeds meer opdrachtgevers vragen daarom om ecologische deskundigheid. Martin voert regelmatig ecologische schouwen uit voor gemeenten, waterschappen en natuurgebieden. Daarnaast wordt hij ingezet voor ecologische quickscans, nader ecologisch onderzoek en het opstellen van bijbehorende rapportages.

"Als je nergens rekening mee houdt, raak je soorten kwijt. En vaak krijg je die ook niet meer terug."

Juist daarom is het waardevol om deze kennis binnen onze eigen organisatie te hebben. Hierdoor kunnen we snel schakelen, werkzaamheden goed voorbereiden en direct inspelen op situaties die we buiten tegenkomen.

Je ziet meer als je weet waar je op moet letten

Een groot deel van Martins werk bestaat uit het signaleren van zaken die voor anderen makkelijk over het hoofd worden gezien.

Tijdens maaiwerkzaamheden worden nesten bijvoorbeeld gemarkeerd zodat machinisten deze kunnen ontwijken. Ook wordt rekening gehouden met bloei- en broedperiodes.

Bij boomverzorging controleert Martin boomholtes op nesten en verblijfplaatsen van dieren. Wanneer een boom verwijderd moet worden, kunnen lege holtes tijdelijk worden afgesloten zodat vogels zich er niet alsnog vestigen voordat de werkzaamheden plaatsvinden.

"Soms zit het verschil in een kleine aanpassing. Dan kan het werk doorgaan én blijft de natuur beschermd." 

Biodiversiteit behouden door slim beheer

Ecologisch beheer draait niet om minder onderhoud, maar om het juiste onderhoud op het juiste moment. Dat vraagt om kennis van de soorten die in een gebied leven en hoe die reageren op beheermaatregelen.

Een goed voorbeeld daarvan is het werk in gemeente Oegstgeest. Verschillende natuurgebieden in en rondom de gemeente maken onderdeel uit van Nationaal Park Hollandse Duinen. Hier wordt gewerkt volgens de Kleurkeur-richtlijnen van De Vlinderstichting. Door gefaseerd te maaien blijven insecten en andere dieren voldoende ruimte houden om te schuilen en zich te verplaatsen. Zo draagt het onderhoud bij aan het behoud van biodiversiteit.

Ook bijzondere plantensoorten vragen om maatwerk. In Zoetermeer groeien op enkele locaties wilde orchideeën die afhankelijk zijn van zeer specifieke bodemomstandigheden en schimmels in de bodem. Door het maaibeheer hierop af te stemmen kunnen deze soorten behouden blijven. Wat op het eerste gezicht een gewone berm lijkt, kan ecologisch gezien een bijzondere groeiplaats zijn.

Daarnaast worden bijzondere waarnemingen, zoals dassenburchten, broedlocaties en beschermde diersoorten, vastgelegd zodat uitvoerders hier tijdens onderhoudswerkzaamheden rekening mee kunnen houden.

Praktische oplossingen in het veld

Ecologische kennis is vaak juist belangrijk tijdens projecten. Bij de voorbereiding van de bouw van het nieuwe kantoor van M. van der Spek onderzocht Martin het terrein meerdere avonden op beschermde dieren. Tijdens één van die rondes trof hij een rugstreeppad aan.

Omdat het dier geen voortplantingsgedrag vertoonde en er geen geschikte voortplantingsplek aanwezig was, concludeerde Martin dat het waarschijnlijk om een exemplaar op doortocht ging.

Vervolgens werden amfibieënschermen geplaatst. Hierdoor konden aanwezige dieren het terrein veilig verlaten, maar niet meer terugkeren naar het toekomstige bouwgebied. Op die manier konden de werkzaamheden doorgaan zonder dat dieren werden verstoord of een nieuw leefgebied ontstond op de bouwlocatie.

Alles hangt met elkaar samen

Dat de natuur soms verrassend ingewikkeld werkt, ziet Martin regelmatig terug in zijn werk.

Een mooi voorbeeld is het pimpernelblauwtje, een zeldzame vlindersoort die afhankelijk is van zowel de grote pimpernel als specifieke mierensoorten. Als één schakel in die keten verdwijnt, komt de hele soort onder druk te staan.

Dat laat zien hoe belangrijk timing en kennis zijn. Je kunt vaak prima onderhouden, zolang je begrijpt wat er op die plek leeft en wanneer.

Volgens Martin is dat precies waar ecologisch groenbeheer om draait: niet kiezen tussen onderhoud of natuur, maar ervoor zorgen dat beide samen kunnen gaan.

"Met goed onderhoud kun je natuur behouden en op sommige plekken zelfs versterken."

Met ecologische expertise in eigen huis zorgen we ervoor dat onderhoud en natuur hand in hand gaan. Zo wordt groen niet alleen professioneel onderhouden, maar blijft het ook voor de toekomst behouden.